Het ontzag is reëel. Zelfs de makers van generatieve AI-modellen als ChatGPT en Bard staan versteld van wat ze hebben gebouwd. Deze systemen ontwikkelen bij elke versie-update nieuwe, soms onverwachte mogelijkheden. Deze snelle evolutie roept een prangende vraag op: begrijpen we überhaupt nog hoe deze systemen werken? En zullen ze ons binnenkort voorbijstreven?
Maar hier is het grotere probleem. Kan een machine ooit echte intelligentie ontwikkelen die vergelijkbaar is met de onze?
Wat definieert sterke AI
Onderzoekers gebruiken de term ‘Artificiële Algemene Intelligentie’ (AGI) om systemen te beschrijven die de menselijke cognitieve vermogens evenaren of zelfs overtreffen. Dit wordt ook wel ‘sterke AI’ genoemd en gaat niet alleen over meer data. Een echt AGI-systeem kan vooruit plannen. Het leert van ervaring. Het evolueert onafhankelijk.
Zo’n systeem lost niet alleen taken op. Het begrijpt het waarom erachter. Het ontwikkelt zijn eigen strategieën. Het bezit zelfbewustzijn.
Lange tijd werd dit afgedaan als sciencefiction. Vroege AI ontbeerde flexibiliteit en onafhankelijke leermogelijkheden. Sceptici dachten dat het eeuwen zou duren om dit niveau te bereiken.
Die visie is verschoven. Neurale netwerken en generatieve transformatormodellen veranderden het spel.
Geoffrey Hinton, een Britse AI-onderzoeker, gaf toe dat hij ongelijk had. “Weinigen geloofden dat deze systemen slimmer konden worden dan mensen”, zei hij. “De meesten van ons – inclusief ikzelf – dachten dat het nog lang zou duren. Maar dat is duidelijk veranderd.”
De GPT-4-sprong
De sprong van GPT-3.5 naar GPT-4 was niet stapsgewijs. Het was een verrassing. Een Microsoft-onderzoeksteam onder leiding van Sebastien Bubeck heeft het model uitgebreid getest. Ze publiceerden hun bevindingen in april 2023.
Hun conclusie? GPT-4 toont de eerste ‘vonken’ van algemene kunstmatige intelligentie.
Ondanks dat het een puur taalmodel was, demonstreerde het opmerkelijke vaardigheden op verschillende gebieden. We hebben het over abstractie. Visuele mogelijkheden. Codering. Wiskunde. Geneesmiddel. En wet.
Het begrijpt zelfs menselijke motieven en emoties. Uit de tests bleek dat dit niet alleen maar het matchen van patronen betreft. Het is een aanzienlijke sprong voorwaarts in cognitieve prestaties.
Het legt zichzelf uit
Een belangrijke indicator van deze verschuiving is het vermogen van de AI om zijn eigen gedrag te verklaren.
“Het is een belangrijk aspect van intelligentie om te kunnen verklaren waarom het een bepaald antwoord gaf”, merkten Bubeck en zijn collega’s op. Dit vereist een vorm van zelfherkenning. Het vereist ook dat de gebruiker wordt aangesproken.
In tests legde GPT-4 uit waarom het een neutrale Portugese functietitel vertaalde naar het mannelijke of vrouwelijke equivalent. Het legde uit hoe het een melodiesequentie voltooide. Dit waren geen willekeurige gissingen. Het model zou de logica achter zijn keuzes kunnen verwoorden.
De onderzoekers waren ook getroffen door de schijnbare empathie ervan. Wanneer er scenario’s worden gepresenteerd met conflicten of misverstanden tussen mensen, kan de AI de mentale toestand van de betrokken personages beschrijven. Het identificeerde waar de miscommunicatie lag.
Het heeft zelfs tests voor creativiteit doorstaan.
Is bewustzijn vereist?
Begrijpt GPT-4 dus eigenlijk de menselijke psychologie? Heeft het zelfbewustzijn? Of bewustzijn?
Waarschijnlijk niet. Het onderliggende mechanisme is nog steeds de statistische waarschijnlijkheid. De modellen genereren tekst of afbeeldingen op basis van wat het beste bij hun trainingsgegevens past.
Sommige wetenschappers beweren dat dit betekent dat ze helemaal niet intelligent zijn. Ze beweren dat deze modellen blindelings waarschijnlijkheden volgen. Zonder begrip, zo stellen zij, is er geen echte intelligentie.
Paul Formosa, een technologiefilosoof aan de Macquarie Universiteit in Australië, is het daar niet mee eens.
“Sommigen denken dat AI-systemen nooit echt intelligent zullen zijn omdat ze niet begrijpen wat ze doen”, legt Formosa uit. “Maar de vooruitgang op het gebied van AI suggereert dat intelligentie zonder bewustzijn mogelijk is.”
De praktische implicatie is grimmig. Als een ‘niet-begrijpend’ zelflerend systeem dezelfde resultaten oplevert als een werkelijk intelligent systeem, zijn de gevolgen voor de mens identiek. De output is net zo belangrijk als de intentie.
Het black box-probleem
Er zit nog een laag in dit mysterie. De ontwikkelaars zelf begrijpen niet volledig wat er binnen deze systemen gebeurt.
Ze kunnen niet precies zeggen waarom de AI nieuwe, onverwachte vaardigheden ontwikkelt.
Sundar Pichai, CEO van Google, noemde het een ‘black box’. In een interview met CBS gaf hij toe dat ze niet precies kunnen zeggen waarom de AI iets zegt of iets verkeerd doet.
Hoe het ‘machinebrein’ denkt, blijft een puzzel. Hoe het leert. Hoe intelligent is het werkelijk.
Wij kijken hoe de vonken er vanaf vliegen. Maar we weten nog steeds niet wat het vuur aanwakkert.
